Okumanın ABC’si

-Türk Dili (Eleştiri Özel Sayısı), Nr: 142, Temmuz 1963-

Okumanın Abc'si

Ezra Pound

«Katkısız öğeler»ini aramıya başladığınız zaman, edebiyatı birkaç çeşit insanın yarattığını göreceksiniz:

Türeticiler. Yeni bir yol bulanlar, ya da kalıcı eserleriyle bize bir yolun ilk bilinen örneğini verenler.

Ustalar. Böyle birkaç yolu birleştiren, onları türeticileri kadar, ya da türeticilerinden daha iyi kullananlar.

Sulandıranlar. Bu iki çeşit yazarın arkasından gelen, onlar kadar başarı gösteremiyenler.

Göze çarpan nitelikleri olmıyan iyi yazarlar. Belli bir memleketin edebi­ yatı iyi bir düzene girmişken, ya da bir yazı çeşidi «sağlık» içindeyken, doğmak talihine ermiş yazarlar, örnekse, Dante'nin günlerinde sonnet yazanlar, Shakespeare'in günlerinde ya da birkaç on yıl sonra kısa lirikler yazanlar, ya da Flaubert nasıl yazılacağını gösterdikten sonra Fransız romanları, hikâyeleri ya­ zanlar.

Belles-lettres yazarları. Gerçekten hiçbir şey türetmemiş olan, ama yazının bir çeşidinde uzmanlaşan, hayatın ya da yaşadıkları çağın bütün yönleriyle sunuluşunu vermiye çalışan yazarlardan ya da «büyük adam»lardan sayılamayacak kimseler.

Gelip geçici, aşırı modaları başlatanlar.

Okur ilk iki çeşit yazan bilmezse hiçbir zaman «ağaçlardan kurtulup ormanı göremiyecek»dir. Neyi «sevdiğini» bilebilir. En lüks biçimde ciltlenmiş, güzel basılmış kitaplarla dolu geniş bir kitaplığı bulunan, «tam bir kitapsever» olabilir, ama hiçbir zaman bildiğini bütün içindeki yerine oturtamıyacak, ya da bir kitabın öteki kitaplar karşısındaki değerini ölçemiyecektir; hele yeni bir yazarın «alışıl­ mıştan koparak» yazdığı bir kitap üzerine karara varırken, seksen ya da yüz yıl önce yazılmış bir kitaba bakarkenki durumuna oranla, çok daha gücsüzleşecektir.

En sevdiği kötü yazarın üstünlüklerini ikinci ya da üçüncü elden düşüncelerle ballandıra ballandıra anlatmasının bir uzmanı niçin öylesine sıktığını hiçbir zaman anlıyamıyacaktır.

Kendi gözden geçirmelerinizi, kendi yakın incelemelerinizi yapana kadar, hiç değilse şu kimselerden gelen düşüncelerden sakınmalı, kaçınmalısınız :

Kendileri ilgiye değer bir eser vermemiş olanlar.

O Yaptıkları gözden geçirmeler, yakın incelemelerde ağırbaşlı bir davranışları olsa bile, vardıkları sonuçlan yayımlamayı göze alamıyanlar.

Çeviren: Memet FUAT

Leave a Comment

Filed under Araştırma

Leave a Reply